De zingevingscrisis: de grootste uitdaging van mijn generatie

Opinie 5 februari 2024 4 minuten Mirko Gerrits
Computer

Er is steeds meer aandacht voor toekomstige rampen, zoals een nucleaire oorlog. Maar raadslid Mirko Gerrits wijst op het gevaar van kunstmatige intelligentie (AI) en geavanceerde robotica. Deze vergaande technologie kan de mensheid niet alleen zijn zingeving ontnemen, maar ook zijn eigen menselijkheid, aldus Gerrits. Hij voorziet daarom een heikel punt in de komende jaren.

In de beginjaren van de industriële revolutie, toen het monotone ritme van de landbouw plaatsmaakte voor het mechanische gezoem van de fabrieken, veranderde de mensheid haar koers. Boeren, eens verbonden met het land, werden arbeiders in een snel draaiend rad van productie. Waarom? Omdat machines efficiënter waren dan de menselijke hand. De mechanisatie trok de gordijnen open naar een tijdperk van vooruitgang, maar het bracht ook uitdagingen met zich mee die tot op de dag van vandaag voortduren.

In de fabrieken werd de menselijke arbeid verdrongen door machines, maar al snel volgde de volgende transformatie. Fabrieken, die eerst afhankelijk waren van menselijke arbeid, werden zelf preciezer. Robots, geprogrammeerd voor nauwkeurige taken, namen het stokje over. En zo verplaatsten we ons van het platteland naar de fabriek en van de fabriek naar het kantoor. Een continue dans tussen mens en machine, waarbij de machine altijd de belofte van precisie en efficiëntie met zich meebracht.

De opkomst van AI
Nu staan we aan de vooravond van een nieuwe fase: de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) en geavanceerde robotica. Machines die niet alleen preciezer zijn dan mensen, maar ook slimmer. Het is een evolutionaire stap waarbij AI-gedreven robots op het punt staan bijna alles beter te doen dan mensen. Een realiteit die niet enkel economische verschuivingen met zich meebrengt, maar die de fundamenten van onze samenleving bedreigt.

De reactieve politiek van vandaag, gefocust op economie en fysiek welzijn, schiet tekort in het licht van deze dreiging. Waar de geschiedenis ons leert dat technologische vooruitgang zowel voor- als nadelen met zich meebrengt, lijkt het huidige politieke discours vooral gericht op het tastbare. De geestelijke dimensie wordt vergeten, terwijl de opkomst van AI de essentie van ons mens-zijn bedreigt.

Een recente brief van ministers Alexandra van Huffelen, Micky Adriaansens, en Robbert Dijkgraaf schetst een visie op generatieve AI namens Nederland. Een visie die voornamelijk de kansen benadrukt, zonder voldoende aandacht te schenken aan de schaduwzijden. Het lijkt een echo van een tijd waarin fabrieken als de ultieme vooruitgang werden gezien, zonder de gevolgen voor de arbeiders volledig te begrijpen. Alleen ditmaal met maatschappij ontwrichtend en wellicht onomkeerbaar gevolg.

De impact van AI is nu al voelbaar in sectoren zoals de creatieve industrie. Naar schatting zijn er ruim 81.000 bedrijven in de creatieve sector die geraakt zullen worden door specifiek generatieve AI. Stemacteurs zien hun opdrachten teruglopen, opdrachten voor logo-ontwerp nemen terug en banen in de muziekproductie worden geautomatiseerd. Hollywood was recentelijk getuige van stakingen, waarmee schrijvers eisten dat hun unieke creativiteit niet zou worden vervangen door kille algoritmes. Het is een voorbode van de strijd die ons te wachten staat, niet alleen op economisch gebied, maar ook op het gebied van menselijke creativiteit en zingeving.

De zingevingscrisis
De discussie over AI is geen simpele keuze tussen vooruitgang en stagnatie. Het is een keuze tussen het behouden van onze menselijkheid of het verliezen ervan aan de machine. We dreigen toeschouwers te worden in ons eigen systeem, passieve getuigen van de opmars van technologie, in plaats van actieve deelnemers die de koers bepalen. In deze tijd verdwijnen traditionele bronnen van zingeving, zoals religie, al steeds meer naar de achtergrond. We moeten oppassen dat onze banen, ondernemingen en passies - onze laatste vorm van zingeving - niet ook verdwijnen. Want wat blijft er dan nog over?

De zingevingscrisis is niet slechts een abstract concept, maar een reële uitdaging voor mijn generatie en de generaties na mij. We worden geconfronteerd met serieuze keuzes: gaan we deze technologische ontwikkeling omarmen zonder breder filosofisch perspectief op wat wij als mensheid willen worden of nemen we de tijd om de impact van AI op onze samenleving volledig te begrijpen en te sturen. Kan dat eigenlijk wel? Of zullen we zelfs moeten besluiten de technologie maar heel beperkt in te zetten? 

Techmiljardair Elon Musk is er al over uit, de oplossing is om onszelf te verbinden aan dezelfde technologie die ons anders zou vervangen. Hij heeft vorige maand het eerste persoon op aarde een hersenimplantaat toegediend met zijn bedrijf Neuralink. Veel mensen denken dat de mensheid zal eindigen met een ramp, klimaatverandering, een pandemie of een nucleaire oorlog, maar het eindigen van de mensheid is niet slechts een kwestie van overleven, maar ook van behouden wie we zijn. 

Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Hij schrijft op persoonlijke titel.

Meerartikelen

Milei
Achtergronden

Wat Nederlandse beleidsmakers kunnen leren van Javier Milei: hoe de woningnood op te lossen

Argentinië heeft een aanzienlijke verandering in de woningmarkt ondergaan na de afschaffing van de huurprijsregulering door de libertaire president Javier Milei. Deze beleidswijziging heeft geleid tot een toename van het woningaanbod en een daling va

Immigratie
Nieuws

Vrees voor toename in asielinstroom Canarische Eilanden

De migratiedruk op de Canarische Eilanden blijft onverminderd hoog en de situatie lijkt in de komende weken verder te escaleren. Dit blijkt uit een intern rapport van de Guardia Civil, geraadpleegd door La Gaceta. Er wordt gewaarschuwd voor een aanzi

WEF
Achtergronden

Senator vreest voor WEF-dominante cultuur: 'Moderne slavernij'

In het Australische parlement heeft senator Malcolm Roberts een scherpe waarschuwing afgegeven over de toekomst die volgens hem dreigt onder het leiderschap van Klaus Schwab en zijn World Economic Forum (WEF). Volgens Roberts leidt het plan van de 'G

Walz
Achtergronden

VP-kandidaat Kamala Harris voerde wet in om tampons voor mannen-wc te verplichten

Minnesota's gouverneur, Tim Walz, heeft de afgelopen dagen veel kritiek gekregen nadat hij werd gekozen als running mate van vicepresident Kamala Harris. De kritiek is gericht op een wet die hij ondertekende, waarin staat dat openbare scholen in Minn

Trump
Nieuws

Wat zeggen peilingen over huidige strijd VS? Analist legt het uit

Donald Trump, de Republikeinse presidentskandidaat, is volgens CNN's hoofd peilingsanalist Harry Enten nog steeds "zeer actief" in de race voor het presidentschap, ondanks dat hij in de huidige peilingen achterligt op vicepresident Kamala Harris. Ent

Ministerie
Achtergronden

Nieuwe plannen Ministerie van Financiën zorgen voor onrust: dit is wat u moet weten

Oud-Kamerlid Wybren van Haga heeft scherpe kritiek geuit op plannen van het Ministerie van Financiën. In een document, geproduceerd door ambtenaren van het ministerie, worden voorstellen besproken die volgens Van Haga de financiële vrijheid van Neder

Faber
Nieuws

PVV-minister over groei overlastgevende asielzoekers: 'Keihard werken aan vrijheidsbeperkende opvang'

Het aantal asielzoekers dat ernstige overlast veroorzaakt, is het afgelopen jaar bijna verdubbeld. Dit heeft geleid tot een zorgwekkende verslechtering van de veiligheidssituatie in en rond het aanmeldcentrum in Ter Apel, zo blijkt uit recente rappor

Auto
Nieuws

Vier auto's uitgebrand binnen één uur in Amsterdam

In de nacht van dinsdag op woensdag zijn in Amsterdam binnen een uur vier auto’s volledig uitgebrand. De branden vonden plaats in de wijken Nieuw-West en Noord, wat leidde tot een verhoogde alertheid bij de autoriteiten. De politie onderzoekt de moge

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Khelif
Achtergronden

Bokser onthult ervaring met Imane Khelif: 'Hij is een man'

De Bulgaars-Nigeriaanse bokser Joana Nwamerue spreekt haar zorgen uit rond de deelname van Imane Khelif aan vrouwenbokswedstrijden. Nwamerue heeft zelf gevochten tegen Khelif en zij beweert dat Khelif over 'mannelijke kracht' beschikt en 'mannelijke

Trump
Nieuws

Donald Trump keert terug op X na lange afwezigheid

Groot nieuws in de online wereld: Donald Trump is terug op het sociale platform X (voorheen Twitter). Trumps eerste tweet kan rekenen op honderden duizenden likes. Met deze terugkeer heeft de Amerikaanse oud-president een groter podium in aanloop naa

Biden
Nieuws

Gevoelige info Hunter Biden jarenlang verzwegen door Amerikaanse overheid

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft jarenlang gevoelige documenten achtergehouden waarin blijkt dat Hunter Biden, de zoon van president Joe Biden, om hulp vroeg bij zijn zakelijke activiteiten. Deze onthullingen komen aan het lich

Rutte
Nieuws

Kort geding tegen Rutte en NAVO krijgt verrassende wending

Het kort geding tegen oud-premier Mark Rutte en de NAVO is van start gegaan bij de rechtbank in Brussel. De zaak, aangespannen door juridisch adviseur Karim Aachboun, draait om een unieke poging om Rutte verantwoordelijk te houden voor vermeende fout

Politie
Nieuws

Joods echtpaar wil weg uit Rhenen na jarenlange intimidatie

Een Joods echtpaar uit Rhenen staat op het punt de stad te verlaten na jarenlange intimidatie en antisemitische uitingen door buurtbewoners. Sinds hun komst in 2019 zijn ze het doelwit geweest van toenemende bedreigingen, die hun hoogtepunt bereikten

Apple
Nieuws

Apple weigert blanke mannen toe te laten bij uniek trainingskamp

Techgigant Apple heeft de inschrijvingen geopend voor haar nieuwste Entrepreneur Camp, een trainingskamp gericht op ondernemers en ontwikkelaars. Maar één ding valt op: het programma richt zich specifiek op 'minderheden'. Dit betekent dat alle bevolk

Zelensky Von der Leyen
Nieuws

Aanhoudingsbevel tegen Oekraïner vanwege Nord Stream-sabotage

Een Duitse rechter heeft een Europees arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Vladimir S., een Oekraïense duikinstructeur. Hij wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij de sabotage van de gaspijpleidingen die Rusland met Duitsland verbinden. De sabotage

Vrouw
Nieuws

Gents meisje (15) verkracht terwijl ze katten van buren voert

Wat begon als een routineklus om de katten van de buren te voeren, eindigde maandag in een nachtmerrie voor een 15-jarig meisje in Gent. Het slachtoffer werd bij het verlaten van de woning plotseling terug naar binnen geduwd en brutaal verkracht door

Cel
Nieuws

PVV-kabinetslid wil dat vrije criminelen alsnog de cel in gaan

Duizenden veroordeelden lopen momenteel vrij rond vanwege een groot tekort aan gevangenispersoneel. PVV-staatssecretaris Ingrid Coenradie (Justitie en Veiligheid) onderzoekt nu een opmerkelijke maatregel om deze crisis het hoofd te bieden: het onderb

asielzoekers
Nieuws

Probleemgroep asielzoekers qua aantallen bijna verdubbeld in jaar tijd

De lijst met asielzoekers die ernstige overlast veroorzaken is het afgelopen jaar bijna verdubbeld. In de afgelopen maanden merkten medewerkers van de Inspectie Justitie en Veiligheid een sterke toename van geweld en overlast in Ter Apel. Tijdens hun

Oettinger
Nieuws

Voormalig Eurocommissaris gaat aan de slag als lobbyist voor Chinees bedrijf

De Chinese kledinggigant Shein heeft voormalig Eurocommissaris Günther Oettinger ingehuurd om het bedrijf te adviseren over hoe het moet omgaan met het politieke klimaat binnen de Europese Unie. Dit doet Shein in een poging om zijn reputatie te verbe

X
Opinie

Elon Musk en Donald Trump: voor Amerika en tegen online censuur

De aankondiging van het gesprek tussen Elon Musk en Donald Trump deed nogal wat stof opwaaien, niet in de laatste plaats bij de EU dat door middel van een officiële brief probeerde één en ander vooraf aan banden te leggen. Een duidelijker voorbeeld d